Batalion ON „Chorzów” – historia i znaczenie
Chorzowski Batalion Obrony Narodowej, znany również jako Batalion ON „Chorzów”, był jednostką piechoty Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej. Jego historia, choć krótka, wpisuje się w kontekst obrony narodowej Polski przed wyzwaniami lat 30. XX wieku. Powstał w dobie intensyfikacji działań mających na celu przygotowanie kraju do ewentualnego konfliktu zbrojnego, co miało miejsce w obliczu narastających napięć w Europie.
Formowanie i zmiany organizacyjne
Chorzowski batalion ON został sformowany we wrześniu 1937 roku jako część Górnośląskiej Brygady ON. Jego utworzenie było wynikiem reorganizacji jednostek Obrony Narodowej, które miały na celu wzmocnienie struktur obronnych kraju. Batalion składał się z czterech kompanii, które zostały wydzielone z innych batalionów ON: bielskiego, cieszyńskiego, oświęcimskiego i zawierciańskiego. Tę jednostkę administracyjną i mobilizującą zorganizowano na bazie 75 pułku piechoty.
Wiosną 1939 roku batalion przeszedł istotne zmiany organizacyjne. Został przeformowany na etat batalionu ON typ „S”, co oznaczało dostosowanie struktury i uzbrojenia do nowych standardów. W ramach tych zmian, jednostka została przezbrojona w broń produkcji polskiej, zastępując wcześniejsze uzbrojenie pochodzące z Francji. W momencie mobilizacji alarmowej 24 sierpnia 1939 roku, batalion został rozformowany, a jego kompanie wcielono do batalionów karabinów maszynowych specjalnych jako kompanie strzeleckie.
Działania batalionu we wrześniu 1939
Na podstawie poprawek do planu mobilizacyjnego „W”, Batalion ON „Chorzów” został zaplanowany do rozformowania. Mimo to, część jego pododdziałów odegrała kluczową rolę podczas mobilizacji alarmowej. W dniu 24 sierpnia 1939 roku powstały nowe kompanie strzeleckie w ramach batalionów karabinów maszynowych specjalnych nr I, II i III.
Kompania ON „Kochłowice” została przydzielona do 10 kompanii strzeleckiej II batalionu karabinów maszynowych specjalnych (pokojowy IV/73 pp), a kompania ON „Świętochłowice” do 11 kompanii strzeleckiej tego samego batalionu. Z kolei kompania ON „Bobrowniki” weszła w skład I batalionu km spec., a kompania ON „Chorzów” powstała jako 10 kompania strzelecka batalionu km spec. nr III (IV/75 pp).
Każda z tych kompanii składała się z trzech plutonów, była uzbrojona w jeden ciężki karabin maszynowy (ckm), pięć ręcznych karabinów maszynowych (rkm) oraz dwa moździerze. Łącznie liczyły około 225 żołnierzy. W kampanii wrześniowej walczyły one w ramach Grupy Fortecznej Obszaru Warownego „Śląsk” należącej do Armii „Kraków”. Ich działania były częścią szerszej mobilizacji polskich sił zbrojnych, które starały się stawić czoła niemieckiemu agresorowi.
Obsada personalna
W marcu 1939 roku obsada personalna Chorzowskiego batalionu ON kształtowała się następująco:
- Dowódca batalionu: mjr piech. Stanisław Wideł
- Dowódca 1 kompanii ON „Chorzów”: kpt. piech. Kazimierz Jan Paszki
- Dowódca 2 kompanii ON „Świętochłowice”: por. kontr. piech. Antoni Hussakowski
- Dowódca 3 kompanii ON „Bobrowniki”: kpt. adm. (piech.) Władysław Bomba
- Dowódca 4 kompanii ON „Kochłowice”: kpt. adm. (piech.) Marian Tułak
Z kolei w sierpniu tego samego roku obsada personalna uległa zmianom:
- Dowódca batalionu: mjr Stanisław Wideł
- Adiutant: ppor. rez. Paweł Leon Kałuża
- Dowódca 1 kompanii ckm: kpt. Kazimierz Jan Paszki
- Dowódca 2 kompanii ckm: por. Zygmunt Maraszek
- Dowódca 3 kompanii ckm: por. Stefan Robert Szołowski
- Dowódca kompanii strzeleckiej: por. kontr. Włodzimierz Hussakowski
Zakończenie
Batalion ON „Chorzów” stanowi przykład zaangażowania społeczności lokalnych w kwestie obronności kraju przed II wojną światową. Choć jego istnienie było krótkotrwałe, to jednak jednostka ta była nieodłącznie związana z historią obrony narodowej Polski i próbami stawienia czoła agresji ze strony Niemiec.
Dzięki przekształceniom oraz mobilizacjom, Chorzowski batalion ON miał wpływ na dalsze losy żołnierzy i strukturę obrony terytorialnej podczas września 1939 roku. Działania podejmowane przez jego żołnierzy w trakcie kampanii wrześniowej są świadectwem ich determinacji i poświęcenia w trudnym okresie dla Polski.
Pamięć o takich jednostkach jak Batalion ON „Chorzów” jest ważna dla współczesnych pokoleń, które powinny znać historię swojego kraju oraz bohaterstwo ludzi, którzy walczyli o jego niepodległość i bezpieczeństwo.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).